नेपालको पूर्वी तराईस्थित सुनसरी जिल्लाबाट सुरु भएको दुई समुदायबीचको सामान्य विवादले यतिबेला अत्यन्त उग्र रूप लिएको छ। आइतबार, २६ जुलाई २०२६ को राति सुनसरीको देवानगन्ज गाउँपालिका वडा नम्बर ३, कप्तानगन्जमा हिन्दु र मुस्लिम समुदायबीच भड्किएको साम्प्रदायिक हिंसाका कारण हालसम्म ३ जनाको ज्यान गइसकेको छ भने दर्जनौं घाइते भएका छन्। अवस्था तनावपूर्ण बनेपछि सुनसरीलगायत मधेस प्रदेशका आधा दर्जनभन्दा बढी शहरहरूमा अनिश्चितकालीन कर्फ्यु आदेश जारी गरिएको छ।
विवादको मुख्य कारण झण्डा र डिजेको आवाज
थानीय प्रशासन र प्रहरीका अनुसार, यो विवादको सुरुवात एउटा बिजुलीको पोलमा राखिएको झण्डाबाट भएको थियो। मुहर्रमको अवसरमा मुस्लिम समुदायले राखेको धार्मिक झण्डा हटाएर सोही स्थानमा हिन्दु समुदायको झण्डा राखिएपछि दुई पक्षबीच भित्रभित्रै तनावको बिजारोपण भएको थियो
आइतबार राति जब हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको काँवर (बोलबम) यात्रा सुरु हुँदै थियो, स्थानीय मन्दिर नजिकै ठूलो आवाजमा डिजे र स्पिकर बजाइएको थियो। राति करिब १०:३० बजे मुस्लिम समुदायका केही व्यक्तिहरूले आवाज ठूलो भएको र यसले अशान्ति फैलाएको भन्दै विरोध गरेपछि दुई समूहबीच भनाभन सुरु भयो। केही बेरमै यो भनाभनले उग्र रूप लियो र दुवै पक्षबीच ढुंगा हानाहान सुरु भयो।
प्रहरीको गोली र मानवीय क्षति
भीड अनियन्त्रित भएपछि नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलले सुरुमा स्थितिलाई साम्य पार्न भरमग्दुर प्रयास गरेका थिए। तर प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीमाथि नै ढुंगामुढा गर्न थालेपछि सुरक्षाकर्मीले हवाई फायर गरेका थिए। जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीका प्रवक्ता डिएसपी चन्द्र खड्काका अनुसार कप्तानगन्जमा स्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन २५ राउन्ड हवाई फायर गरिएको थियो।
स्थिति झनै अनियन्त्रित भएपछि प्रहरीले चलाएको गोली लागेर कप्तानगन्जका २४ वर्षीय युवा ओम प्रकाश मेहताको मृत्यु भयो। उनी घरमा खाना खाइरहेको बेला होहल्ला सुनेर बाहिर निस्किएका थिए। यस घटनामा ९ जना सर्वसाधारणलाई गोली लागेको छ भने सुरक्षाकर्मीसहित कुल २५ जना घाइते भएका छन्। घाइतेहरूको विराटनगरका विभिन्न अस्पतालहरूमा उपचार भइरहेको छ।
अन्य शहरहरूमा फैलिँदै हिंसाको आगो र कर्फ्यु
सुनसरीमा सुरु भएको यो साम्प्रदायिक आगो बिस्तारै छिमेकी जिल्लाहरू सप्तरी, सिरहा, धनुषा र पर्सासम्म फैलियो। बिहीबार सिरहाको गोलबजारमा भएको प्रदर्शनका क्रममा प्रहरीको गोली लागि १९ वर्षीय गणेश यादवको मृत्यु भयो। त्यस्तै, सुनसरीमा घाइते भएका अर्का एक व्यक्तिको कोशी प्रदेशमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएसँगै मृतकको जम्मा संख्या ३ पुगेको छ।
हिंसा भड्किने र अन्य क्षेत्रमा पनि फैलिने खतरा बढेपछि स्थानीय प्रशासनले इनरुवा, जनकपुर, सिरहा, गोलबजार, लहानलगायतका स्थानमा कडा कर्फ्यु लगाएको छ। इन्टरनेट सेवामा निगरानी बढाइएको छ भने नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका साथै नेपाली सेनाले समेत संवेदनशील क्षेत्रमा फ्ल्याग मार्च र हवाई निगरानी गरिरहेको छ।
राजनीतिक तनाव र सद्भावको अपिल
यस घटनाले राजनीतिक रूप पनि लिएको छ। घटना भएको पाँच दिनसम्म प्रधानमन्त्री बालेन शाहले मौनता साँधेको भन्दै मधेस केन्द्रित दलहरू र स्थानीय बासिन्दाहरूले कडा आलोचना गरेका छन्। बिहीबार साँझ मात्र प्रधानमन्त्री शाहले राष्ट्रको नाममा सम्बोधन गर्दै निष्पक्ष छानबिनको आश्वासन दिए र दोषीलाई कडा कारबाही गर्ने प्रतिबद्धता जनाए। यद्यपि, धेरैले यसलाई “निकै ढिलो चालिएको कदम” भनेका छन्।
यस गम्भीर परिस्थितिका बीच, सुनसरीका स्थानीय हिन्दु र मुस्लिम बासिन्दाहरूले आपसी सद्भाव नबिर्गान अपिल गर्दै, दोषी व्यक्तिलाई मात्र कारबाही हुनुपर्ने र सम्पूर्ण समुदायलाई दोष दिन नहुने बताएका छन्। नेपालका प्रमुख विश्व हिन्दु महासंघ र मुस्लिम धार्मिक नेताहरूले पनि संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै सदियौंदेखिको भाइचारा कायम राख्न र अफवाहहरूबाट बच्न सबै नागरिकलाई आह्वान गरेका छन्। कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्रीले घाइते र क्षति बेहोरेका परिवारलाई ५० हजार रुपैयाँ राहत दिने घोषणा गरेका छन्।
